नेपाली जन्म कुण्डली कसरी पढ्ने
जन्म कुण्डली एक क्षणको आकाशको नक्सा हो, एक स्थानबाट कोरिएको। त्यो पढ्नु भनेको चार प्रश्नको क्रमशः उत्तर दिनु: लग्न के हो, नौ ग्रह कहाँ छन्, प्रत्येक कुन भावमा पर्छ, र अहिले कुन काल चलिरहेको छ। बाँकी सबै यी चारमाथिको परिष्कार हो।
ज्योतिष सारथिको गणना-इन्जिन बनाउने टोलीद्वारा लिखित र समीक्षित।
मुख्य कुराहरू
- लग्न त्यो राशि हो जो जन्मको बेला पूर्वी क्षितिजमा उदाउँदै थियो। त्यो पूरै कुण्डलीको आधार हो।
- कुण्डलीमा बाह्र भाव छन्, प्रत्येक जीवनको एक क्षेत्रको, लग्नबाट गणना गरिएका।
- नौ ग्रह राखिन्छन्: सूर्य, चन्द्र, मङ्गल, बुध, गुरु, शुक्र, शनि, राहु, केतु।
- उत्तर भारतीय शैलीमा भाव स्थिर रहन्छन् र राशि-सङ्ख्या सर्छन्; दक्षिण भारतीय मा राशि स्थिर र भाव सर्छन्।
- यो क्रममा पढ्नुहोस्: लग्न → ग्रह र उनका भाव → बल र योग → समयका लागि दशा।
चरण १ — लग्न पत्ता लगाउनुहोस्
लग्न त्यो राशि हो जो जन्मको क्षण र स्थानमा पूर्वी क्षितिजमा उदाउँदै थियो। त्यो करिब हरेक दुई घण्टामा फेरिन्छ, र कुण्डलीको अन्य कुनै कुराभन्दा जन्म समयप्रति संवेदनशील छ। यसैले अनुमानित जन्म समयले फलादेशलाई जरैबाट कमजोर बनाउँछ: लग्न गलत भए प्रत्येक भावको सङ्ख्या फेरिन्छ।
लग्न प्रथम भाव हो। त्यसबाट अगाडि गन्दा २ देखि १२ भाव आउँछन्। उत्तर भारतीय कुण्डलीमा लग्न सधैं माथि-मध्यको खण्ड हो; दक्षिण भारतीयमा उदय राशि जहाँ पर्छ त्यहाँ चिन्ह लगाइन्छ।
चरण २ — बाह्र भावले के हेर्छन्
| भाव | परम्परागत रूपमा कसका लागि |
|---|---|
| प्रथम (तनु) | आफै, शरीर, ओज, सामान्य प्रवृत्ति |
| द्वितीय (धन) | धन, वाणी, कुटुम्ब-साधन |
| तृतीय (सहज) | दाजुभाइ-दिदीबहिनी, साहस, प्रयास, सञ्चार |
| चतुर्थ (मातृ) | आमा, घर, जग्गा, आन्तरिक सुख |
| पञ्चम (पुत्र) | सन्तान, बुद्धि, पुण्य, विद्या |
| षष्ठ (शत्रु) | रोग, ऋण, विरोध, दैनिक सङ्घर्ष |
| सप्तम (कलत्र) | विवाह, साझेदारी, अर्को व्यक्ति |
| अष्टम (आयु) | आयु, आकस्मिक परिवर्तन, गुप्त विषय |
| नवम (भाग्य) | भाग्य, धर्म, बुबा, गुरु |
| दशम (कर्म) | जीविका, प्रतिष्ठा, देखिने कर्म |
| एकादश (लाभ) | लाभ, सम्पर्क, जेठा दाजुभाइ |
| द्वादश (व्यय) | हानि, व्यय, मोक्ष, विदेश |
चरण ३ — नौ ग्रह राख्नुहोस्
वैदिक ज्योतिष नौ ग्रह पढ्छ: सूर्य, चन्द्र, मङ्गल, बुध, गुरु, शुक्र, शनि, र दुई चन्द्र-पात — राहु र केतु। राहु-केतु सधैं ठ्याक्कै आम्नेसाम्ने रहन्छन्। बाह्य ग्रह — अरुण, वरुण, यम — शास्त्रीय नौमा छैनन्; ज्योतिष सारथि उनलाई दृक् सिद्धान्त मोडमा थप जानकारीका रूपमा देखाउँछ।
प्रत्येक ग्रहका लागि तीन कुरा टिप्नुहोस्: त्यो कुन राशिमा छ, यो कुण्डलीमा त्यो राशि कुन भाव हो, र त्यो कुन नक्षत्रमा छ। राशिले त्यसको स्वाद दिन्छ, भावले जीवनको क्षेत्र, र नक्षत्रै दशा तथा सूक्ष्म प्रविधिको आधार हो।
चरण ४ — दुई कुण्डली शैली
त्यही गणना दुई प्रकारले कोरिन्छ, र यिनलाई भ्रममा पार्नु सबैभन्दा सामान्य सुरुवाती गल्ती हो:
- उत्तर भारतीय (हिरा) — बाह्र भाव-स्थान पृष्ठमा स्थिर छन्। लग्न सधैं माथि-मध्य, द्वितीय अर्को वामावर्त, र प्रत्येक खण्डमा लेखिएको राशि-सङ्ख्याले त्यो भाव कुन राशि हो बताउँछ।
- दक्षिण भारतीय (वर्ग) — बाह्र राशि-स्थान पृष्ठमा स्थिर छन्, सधैं एउटै क्रममा। लग्न रेखाले चिन्ह लगाइन्छ, र भाव त्यहीँबाट गणना हुन्छ।
कुनै बढी सही होइन। ज्योतिष सारथि दुवैलाई एउटै सङ्ख्याबाट कोर्छ, त्यसैले तपाईं र तपाईंका जजमान जुन परम्परामा अभ्यस्त छन् त्यसैमा पढ्नुहोस्।
चरण ५ — ठीक क्रममा पढ्नुहोस्
- 1लग्न र लग्नेश। लग्नेश कहाँ छ, बलियो कि पीडित? यसैले स्वर तय गर्छ।
- 2चन्द्रमा। उसको राशि र नक्षत्र मनका लागि, र उसको सूक्ष्म स्थितिले दशा शेष तय गर्छ।
- 3प्रश्नअनुसार भाव। सोधिएको प्रश्नसँग मिल्ने भाव, त्यसको स्वामी, र त्यसमा बसेका ग्रह पढ्नुहोस् — पूरै कुण्डली एकैचोटि होइन।
- 4बल। षड्बल र अष्टकवर्गले कुन ग्रह साँच्चै दिन सक्छ बताउँछ। हेर्नुहोस् अष्टकवर्ग।
- 5योग। नाम दिइएका फल भएका विशिष्ट संयोग। हेर्नुहोस् कुण्डलीका योग।
- 6वर्ग कुण्डली। विषयसँग मिल्ने वर्गमा जानुहोस् — विवाहका लागि D9, जीविकाका लागि D10। हेर्नुहोस् D1 देखि D60।
- 7दशा र गोचर अन्तमा। यिनले कहिले को उत्तर दिन्छन्, र के थाहा नपाउँदासम्म निरर्थक हुन्छन्।
कुण्डलीमा विश्वास गर्नुअघि के जाँच्ने
- जन्म समय, र त्यो कसरी दर्ता भयो। आधा घण्टामा गोलो पार्नु सामान्य छ र लग्नलाई कैयौं अंश सार्छ।
- जन्मस्थान, किनभने निर्देशांक र समय-क्षेत्रले लग्न तथा भाव-सन्धि तय गर्छन्।
- मिति, विशेषतः त्यो विक्रम सम्वत्बाट हातले बदलिएको भए — हेर्नुहोस् बि.सं. बाट ई.सं. रूपान्तरण।
- सेटिङ — कुण्डली कुन सिद्धान्त र कुन अयनांशबाट बनेको। असहमत दुई कुण्डली लगभग सधैं यीमध्ये कुनैमा असहमत हुन्छन्। हेर्नुहोस् पद्धति।
बारम्बार सोधिने प्रश्न
लग्न र राशिमा के फरक छ?
लग्न त्यो राशि हो जो जन्मको बेला पूर्वी क्षितिजमा उदाउँदै थियो, र त्यसले प्रथम भाव परिभाषित गर्छ। "राशि" एक्लै नेपाली-भारतीय व्यवहारमा सामान्यतः चन्द्र राशि हुन्छ — त्यही जसलाई मानिस "मेरो राशि" भन्छन्। यी फरक कुरा हुन् र प्रायः फरक राशि हुन्छन्।
जन्म समय कति सूक्ष्म चाहिन्छ?
लग्न हरेक चार मिनेटमा करिब एक अंश सर्छ, त्यसैले आधा घण्टामा गोलो पारेको जन्म समयले लग्नलाई कैयौं अंश र राशि-सन्धिको नजिक पूरै गलत राशिमा पुर्याउन सक्छ। दशा शेष पनि प्रभावित हुन्छ। दस मिनेटको शुद्धता राम्रो हो; एक घण्टा वास्तविक सीमा हो जो बताउनुपर्छ।
उत्तर भारतीय कि दक्षिण भारतीय कुण्डली पढ्ने?
तपाईं र तपाईंका जजमानले सहजै पढ्ने। मूल गणना एउटै हो — चित्रण परम्परा मात्र फरक। ज्योतिष सारथि दुवै बनाउँछ।
केही पढ्नुअघि बाह्रै भाव सिक्नुपर्छ?
पर्दैन। लग्न, लग्नेश र चन्द्रमाबाट सुरु गर्नुहोस्, त्यसपछि सामुन्नेको प्रश्नको उत्तर दिने भाव मात्र पढ्नुहोस्। पूरै कुण्डली एकैचोटि पढ्नुले सुरुवातीलाई भुलाउँछ।
एपमा
सम्बन्धित गाइड
- वर्ग कुण्डली — D1 देखि D60वर्ग कुण्डली के हो, D1 देखि D60 एउटै देशान्तरबाट कसरी निस्कन्छन्, कुन प्रश्नका लागि कुन कुण्डली, र उच्च वर्गले शुद्धता किन माग्छन्।
- विंशोत्तरी दशाको व्याख्या१२० वर्षको विंशोत्तरी चक्र कसरी काम गर्छ: नौ ग्रह-काल र उनका अवधि, जन्म-शेष चन्द्रमाबाट कसरी निस्कन्छ, र उप-दशा कसरी नेस्ट हुन्छन्।